أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

38

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

از فرزندان اسمعيل كنانه را و از بنى كنانه قريش را و از قريش بنى هاشم را و از بنى - هاشم مرا فأنا خيركم نفسا و خيركم ابا و أمّا إنّ اللّه اصطفى آدم ، خداى تعالى آدم را برگزيد براى خلافت و گفت : « إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً » تا بدانى كه هر كه خليفهء او باشد گزيدهء او باشد در بدايت كار آدم را برگزيد و فرشتگان را در پيش او به سجده آورد تا نيك از بد و مطيع از عاصى ممتاز گردد و در آخر كار على را بخلافت برگزيد تا آنها كه دعوى اسلام كردند و نبودند و منافق بودند از مؤمن مخلص پيدا شوند حسن بصرى گفت : مراد بآل عمران عيسى است كه مريم دختر عمران بود برين قول عيسى را برگزيد تا مبشّر مقدم او باشد « وَ مُبَشِّراً بِرَسُولٍ يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ » و مقدّمهء لشكر فرزند او باشد كه مهدى امّت است آنجا آيت بشارت بود اينجا رايت بشارت باشد عامّهء مفسّران گفتند : آل عمران موسى و هارون است و آل ابراهيم بلاخلاف محمّد است و اهل - البيت او كه از فرزندان ابراهيم خليل‌اند . عبد الله عباس گفت : سالى از سالها در موسم حجّ مردم را حديث ميكردم مردى را ديدم بر هيئت اعرابى عمامهء سياه در سر بسته هر گه كه من خبرى روايت ميكردم او خبرى روايت ميكرد چون فارغ شد گفت : معاشر - النّاس من عرفنى فقد عرفنى و من لم يعرفنى فأنا جندب بن جنادة البدرىّ الغفارىّ أنا صاحب رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم سمعته يقول فى هذا المكان و الّا صمّت أذناى [ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ] اى مردمان هر كه مرا شناسد شناسد و هر كه نشناسد بداند كه من جندب بن جناده‌ام صاحب رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خداى شنيدم از او كه ميگفت درين مكان و اگر نه چنين است دو گوش من كر باد كه خداى تعالى آدم را برگزيد و نوح را و آل ابراهيم را و آل عمران را بر جملهء عالميان ، فرزندانىاند بعضى از بعضى و خداى شنواست اقوال ايشان مىشنود احوال و افعال ايشان ميداند ، چون اين آيت بخواند اندرين موقف گفت : ذريّه از نوح است و آل از ابراهيم و سلاله از اسماعيل و عترت هاديه و ذريّت طاهره از محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و صدّيق اكبر علىّ بن ابى طالبست ، پس اى امّت متحيّر از پس پيغمبر اگر تقديم كرده بوديد آن را كه خداى و پيغمبر تقديم كرد و باز پس داشتيد آن را كه